Zwart Nazareth

Uit de jeugdjaren van Nichols....

De eerste 18 jaren van mijn leven werden in hoofdzaak gesleten in Schiedam-oost, in, en in een wijde straal rondom het ouderlijk huis aan de van Swindenstraat 31a, gelegen to het Edisonplein. Geboren op 1 December 1942, in een kraamkliniek die gevestigd was aan de Boerhaavelaan, dat was een brede straat die parallel aan de van Swindenstraat liep. Toen bij mijn moeder de weëen begonnen zal zij in minder dan 120 stappen het verloscentrum bereikt hebben. Ik was de eerste op rij van negen, maar de zeven die volgden werden allen thuis geboren, en de jongste op een kraamafdeling van een ziekenhuis. Dat was enkele dagen voordat ik als dpl militair naar Nieuw Guinea vertrok.......

De uiteindelijke productie: 4 meiden, 5 knullen

De vroegste plaatjes die ik zelf meedraag zijn die van de aan het Edisonplein gelegen Theo Thijsenschool, waarvan de Duitsers bezit hadden genomen, en de twee schuilkelders die zich op het plein bevonden. Aan het plein woonden ook mijn opa en oma van vaders kant, die nog drie kinderen thuis hadden. Naar ik later van m'n oma hoorde kraaide ik altijd van plezier wanneer het luchtalarm ging, en had ik de grootste pret, buiten voor, en binnen in de schuilkelder......maar daar herinner ik mij niets meer van.

Wat wel weer heel helder op mijn netvlies staat, zijn de bevrijding en de voedseldroppingen. Met mijn vader en moeder stond ik op het platte dak van onze woning, zoals vele anderen die zich op de daken bevonden, en ik weet nog heel goed hoe gefascineerd ik was van die grote aantallen vliegtuigen. De meeste mensen menen dat ik mij dat nooit zou kunnen herinneren gezien mijn leeftijd destijds, maar zelf weet ik beter!

Het ouderlijk huis dateerde ergens van tussen de jaren '20 en '30, en werd aanvankelijk bewoond door m'n moeder's opa en oma, van haar moeders kant. Mijn vader en moeder betrokken na hun huwelijk een beneden woning, die komende uit de Engelse straat in Rotterdam-oud Mathenesse, links gelegen het eerste huis in Schiedam was, en nog steeds is overigens. Maar tijdens een bombardement viel er een blindganger in de achtertuin, waarna mijn moeder er weg wilde. Met haar opa die al eerder te kennen had gegeven graag van woning te willen ruilen was de deal snel gemaakt!

Maar terug naar het ouderlijk huis dus, het was een ruime 4 kamer bovenwoning over twee etages, een vrij grote keuken, warande, en ook nog een redelijk grote zolder met een trap naar een plat dak. Toen het kindertal nog beperkt was, is de boven achterkamer nog een tijd in gebruik geweest als werkplaats van mijn vader, een uiterst vakbekwaam hand-boekbinder. Toen hij later een echte werkplaats betrok, werd deze kamer toegevoegd aan het slaapkamer bestand. Een kamer waar het spookte!

Hierboven een afbeelding van het Edisonplein, met paralel daaraan de van Swindenstraat. Ons ouderlijk huis was vanaf uiterst links gezien de 5e volledige dakkapel, en op de eerste etage het 9e en 10e raam. De voordeur is nagenoeg niet te zien door het boompje. De zijstraat is de Edisonstraat. Het prentje dateert van rond 1950.

Dankzij Virtual Earth is het mogelijk om zonder die kant op te gaan te kunnen waarnemen hoe alles er zo'n 55 jaar later bijstaat....de dakkapel is iig gegroeid! De school werd jaren geleden al uit zijn functie ontheven en voor bewoning geschikt gemaakt, zg van Dam-eenheden.

En dan ook gelijk nog maar een blik op de achterzijde!

Dankzij Google Streetvieuw kunnen we tegenwoordig op afstand veel heel dichtbij halen......

Toen alles en iedereen om mij heen aan het opkrabbelen was uit het puin der oorlog, kwam er bij mij steeds meer vaart in het proces der bewustwording. Met mama mee boodschappen doen, nadat zij eerst aan tafel met distributie bonnen in de weer was geweest. Dit heeft geduurd tot '52

In die zelfde tijd heb ik bv geleerd om een penning in de gasmeter te doen, wanneer ma daar uit de keuken vandaan om riep. In die tijd bestond dus de kans dat een vrouw het eten op ging zetten, (zo werd dat dus genoemd), en na een tijdje ging kijken of er al iets aan de kook kwam, om vervolgens te constateren dat er nog niks gebeurd was. Verzuimd om er een penning bij te gooien. Die penningen waren rond, met een eveneens kleine ronde uitsparing aan de rand, waardoor je hem op een pin kon plaatsen voor de verticale gleuf waar hij in moest. Als hij er goed voor stond, draaide je aan de knop die naast de gleuf zat, en viel de penning in de verzegelde bak. Om de zoveel tijd kwam er dan een gemeenteambtenaar om de bak te legen, en kon je bij hem tevens weer penningen kopen. Men betaalde dus het gas vooraf, wat iig als voordeel had dat iemand niet in de problemen kon komen door onbetaalde gasrekeningen. Ook reed er nog een man in een invalidewagen door Schiedam, wiens stiel bestond uit het aan de vrouw brengen van gaspenningen "Gaspenningen dames" hoorde je regelmatig met luide stem door de straten galmen. Later werden alle gasmeters omgebouwd, zodat er ook de toenmalige zinken dubbeltjes in geworpen konden worden, want dat was nog steeds de waarde die een penning ook had. En nog later verdween de bakverzegeling, zodat men nog maar één penning nodig had, maar niet alvorens eerst een metertje geplaatst te hebben die aangaf hoeveel keer de penning ingeworpen was.......

Vreemde neringdrijvenden zag je ook in die tijd! Zo kwam er met enige regelmaat een echtpaar aan de deur met een weegschaal. Die mensen zagen er beiden afzichtelijk uit......in de volksmond heette het dat het lupuslijders waren, neus en oren waren totaal weggevreten. Bizar. Het grappige was wel, dat, ondanks het feit dat zij altijd samen waren, hij zich profileerde als 'de man met de weegschaal', en bv niet als 'het echtpaar met de weegschaal' oid. Bij nader inzien misschien terecht, want hij regelde het weegproces, terwijl zijn vrouw belast was met de financële afwikkeling; 10 cent per weging.

Wat zeker niet onvermeld mag blijven, is, dat ik medio '47 deel ging uitmaken van het gilde der kleuterscholieren. Ik werd daartoe geplaatst op een dependance van de kleuter-afdeling der Prinses Juliana School voor glo op protestants Christelijke basis, en gevestigd aan de Oostsingel. De dependance was ondergebracht in de Stephensonstraat (lekker dicht in de buurt), in een woonhuis dat uit die functie was ontheven. Wat mij uit die periode het sterkst is bijgebleven waren de regelmatige verplaatsingen tussen dependance en hoofdvestiging.......je liep je het lazarus! Wanneer ik in latere jaren kleuterscholen bezoek, oa voor onze eigen kinderen, dacht ik wel eens: "goh, leuke juffrouw, daar zou ik zelf ook wel bij in de klas willen zitten".......in mijn tijd was dat helaas nog niet zo.......wat een mutsen....

Wat eveneens niet onvermeld mag blijven, is, dat de woningnood gigantisch was in de eind veertiger en de gehele vijftiger jaren. Dat dwong de gemeentelijke woninginstanties om veelal twee gezinnen in één woning onder te brengen, wat uiteraard enorme problemen met zich mee bracht. Gelukkig is ons gezin dat bespaart gebleven, maar ik denk dat eenieder zich de frustraties voor kan stellen van de mensen die het wel overkwam. Denk bv maar eens aan het feit dat zo'n woning over één keuken beschikte, ook maar over één wc, een badgelegenheid ontbrak toentertijd helemaal.......je hele privacy lag aan gort. Enorme ruzies die veelal op straat werden beslecht.......goed beschouwd was het niet menswaardig meer, een periode ook waar degenen die er mee te maken hadden, op z'n minst toch met gemengde gevoelens op terug zullen kijken!

Muziek werd bij ons thuis aangeleverd door de radiodistributie, 4 kanalen, Hilversum 1 en 2, Brussel op 3, en een wisselend programma op 4....beperkt aanbod, maar storingvrij.

Het huisvuil dat verzameld werd in door de gemeente verstrekte metalen bakken, werd 2x in de week opgehaald. De bakken mochten echter niet 's ochtends al langs de straatkant worden gezet, nee er liep een ratelaar een straat voor de vuilnisauto uit. Dan pas mochten de bakken buiten worden gezet. Het grappige van die vuilnisauto's was dat er een extra besturing linksvoor aan de buitenkant zat. Niks geen chauffeur die de cabine niet uit kwam, maar wanneer hij van buitenaf de wagen een stuk naar voren had gereden, moest hij zelf ook bakken legen. Bij de puttenzuigers was dat eveneens zo.

September '49 ging ik naar de grote school. Niet naar de Theo Thijssenschool, waar ik tegenover woonde, maar naar de Prot.Chr.school voor GLO Jhr. Mr. A.F. de Savorningh Lohman in de Galëistraat, een paar lange straten bij ons vandaan. Daar vingen voor mij de 6 slopende onderwijsjaren aan, met als toetje nog 2 jaar VGLO die elders werden geleden. Wat mij het meest is bij gebleven aan mensen uit het onderwijs, is; dat het merendeel gigantisch uit hun broodmolen stonk. Vooral in de beginjaren heb ik gedacht dat dat opzettelijk was, dat zij 's ochtends iets slikten waardoor zij vreselijk uit hun bek gingen stinken, om zo de kinderen te intimideren. Immers, wanneer iemand terecht gewezen moest worden, gebeurde dat face to face, en zo dicht bij....brrrrr. In de derde klas kregen wij op dat gebied letterlijk enige adempauze, Juffrouw N, zij had alles tegen wat een vrouw maar tegen kan hebben, maar miegemde niet uit haar straatje. In de 5e klas is zo'n stinkasem (benaming uit het Rotterdamse) er de oorzaak van geweest dat ik van school gestuurd ben. Die vent, meester G was niet te benaderen zonder dat je het gevoel kreeg flauw te zullen vallen. Op circa 2m afstand rook je z'n enorm stinkende adem al. Juist dat figuur kaartte in een soort van Biologieles het fenomeen slechte adem aan. Dat ging ongeveer zo; er zijn van die mensen, die zonder dat zij er zelf erg in hebben, een onwelriekende geur uit hun mond voortbrengen. Heel vervelend voor de mensen met wie zij in gesprek zijn. Het hele probleem is zo makkelijk op te lossen. Je neemt gewoon een pepermuntje, breekt het in vieren, (de Calvinistische vrek) zuigt een kwart stukje op, en je ruikt weer fris uit de mond. Toen ik daarop zei dat 'ie dan zelf wel een heel rolletje op moest vreten, werd ik in de daaropvolgende woede aanval uit de klas verwijdert en naar huis gestuurd. Mijn moeder werd ontboden, en kreeg te horen dat men van dergelijke brutaliteiten niet gediend was, en of zij maar maatregelen wilde treffen die dat soort exsessen in de toekomst uitsloten. Na dat gesprek kon zij alleen maar beamen dat ik geen woord gelogen had over 's mans rottende adem. Toen zij thuis kwam waren haar eerste woorden dan ook "tjonge wat stonk die vent uit z'n straatje, ik bekeelde het zowat!"....

Het feit dus dat ik niet naar de Theo Thijssenschool mocht had nog een andere reden ook. In het Singelkwartier (Schiedam oost dus), had je een paar bijzonder slecht bekend staande straten tw. de Stationstraat, de Reamurstraat, de Spoorstraat, de Teylerstraat, de Celsiusstraat en last but not least de Parallelweg. De kinderen uit genoemde straten gingen nagenoeg allemaal naar die school, wat voor het imago van de betreffende school niet best was. Het was overigens voor een GLO school vrij groot, 12 klassen, waarbij de zg benedenschool bevolkt werd door probleemkinderen.......

Maar we schrijven nog steeds 1949, al ben ik door het fenomeen stinkasem iets verder de tijd ingedoken......

Veel van de eerste levensbehoeften werden betrokken bij de kruidenier, waarvan de meesten annex waterstokerij waren. Zeker in 7 van de 10 straten was er wel zo'n onderneminkje gevestigd, ze waren dus goed vertegenwoordigt. Het gros van het huisvrouwengilde kwam op het huishoudgeld toch een dag of wat tekort, en de kruideniers poften graag.  Met de kinderbijslag werd alles weer geëgaliseerd. 's Maandags (wasdag) was het altijd een drukke bedoening, wegens de verkoop van heet water. De dames stonden dan veelal met emmers in de rij, tot zij aan de beurt waren. Ook hadden de meesten van deze kleine middenstanders voor de maandag een knecht in dienst, die per juk de emmers water thuis afleverde tegen een geringe meerprijs. Zo rond 1950 begonnen zij ook wasmachines te verhuren (Hoover), die dan ook door zo'n knecht gebracht en gehaald werd op een steekwagentje. De geur in die zaakjes waren exact hetzelfde, een vreemde mix van kruidenierswaren, kaas, snijworst, petroleum, en de stookketel met het hete water. Ook verkochten zij zakjes kolen. Iets later kwamen er als voorloper van de huidige supermarkten zelfbedieningswinkels, zoals de CO-OP en Simon de Wit, maar ook zij sneuvelden na de kruideniers onder het supermarktgeweld!
 
 
Zuivelwinkels waren toentertijd dunner gezaaid. Er zaten veel melkboeren langs de weg met ieder hun vaste klanten, dus niet persé een eigen wijk waarin geen ander geduld werd. Opvallend in deze was ook dat kerkse mensen bij voorkeur hun benodigdheden (indien van toepassing)  betrokken bij handelaren/winkeliers van het zelfde kerkgenootschap. Onze melkboer kwam pas laat op de dag, rond half vier 's middags, wat vooral in de zomer niet bevorderlijk was voor de kwaliteit van de melk, zo zonder koeling. Bovendien werden de bussen melk vervoerd op een motorcarrieër, dus dat schudde lekker. Een onbedoeld karningsproces kreeg op deze wijze al aardig vorm. Beneden aan zo'n melkbus zat een kraan met een vierkante schroef bovenop, waarop een sleutel paste. De kraan werd naar links opengedraaid, waarna de melk begon te stromen. Ik liep al geruime tijd met het plan rond om dat ook een keer te doen, heel kort, en dan vlug weer dichtdraaien. De melkboer was een vreselijke ouwehoer, stond bij iedere klant geruime tijd te lullen, dus de gelegen heid voor, zou geen enkel probleem zijn. Wanneer hij bij ons kwam parkeerde hij zijn carrieër aan de overkant (de pleinkant), en de melkbussen bevonden zich dan eveneens aan de pleinkant. Niet zichtbaar voor hem kon ik de bussen benaderen. Verschillende keren al was ik aardig op weg om het voorgenomen plan ten uitvoer te brengen, maar zag er dan op het allerlaatse moment toch weer vanaf. Maar het is iets wat je leven gaat beheersen, dus op een goede (een kwade dag voor de melkboer) heb ik doorgezet. Of het nu kwam door de zenuwen, of misschien een braampje in het mechanisme, ik kreeg het kraantje wel open, maar nooit meer dicht! De melk kletterde op straat, en toen ik eenmaal in de struiken (bossies) die het plein omzoomden verscholen zat, hoopte ik eigenlijk dat de melkboer het zou horen....helaas voor hem. De hele bus liep leeg. Zo'n vijf minuten later kwam hij weer bij zijn carrieër terug en zag zijn handel op straat liggen, waarop hij in een vreselijk gevloek los barstte.

De groente werd betrokken in een onooglijk zaakje dat gevestigd was in de straat achter de Theo Thijssenschool (de Franklinstraat), en in hoofdzaak werd gedreven door een vrouw op leeftijd, die door de volksmond van de welluidende bijnaam 'de vretende puist' was voorzien. Zij had boven haar linker oog een fors uit de kluiten gewassen knobbel zitten, en liep altijd te eten wanneer zij uit haar woongedeelte kwam. Zij was wel gehuwd, maar haar man liep met een groentekar langs de straat, zodat het vaste verkooppunt haar domein was. Het was een onooglijke winkel, de aardappelen lagen op de houten vloer uitgestort. De aardappel was in die tijd nog zo belangrijk, dat er straathandelaren waren die enkel daarin grossierden.

In het verlengde daarvan opereerden de schillenboeren, een categorie waar je het in eerste instantie niet van afzag, maar die toch een gouden stiel bedreven. Bij ons in de wijk liep er dagelijks één met paard en wagen, die aan het eind van de middag echt letterlijk helemaal afgestampt was. Diverse malen per dag klom hij op zijn wagen om de handel aan te stampen. Wanneer hij een schillenbakje leegde, bevatte dat niet altijd alleen maar schillen, maar soms ook restjes gekookte aardappelen en stukken oud brood. Daarvan liep hij zelf te eten, wat voor mij als kind al een misselijk makend gezicht was. Wanneer hij de boel aan het aanstampen was, maakte hij tevens van de gelegenheid gebruik om over zijn handel te pissen. Hij keek dan even schigtig in het rond of er niet teveel mensen in zijn nabijheid waren, om vervolgens zijn slurf uit z'n broek te halen teneinde het geheel te bevochtigen. Die slurf was er echt één van behoorlijke importantie! Met een paar andere jongens had ik hem al een poos verdekt gevolgd, en toen hij goed en wel aan weer een stamp/pissessie begonnen was sprongen wij luid schreeuwend tevoorschijn, waarna hij het geval snel naar binnen trok, maar het bevochtigingsproces niet tijdig kon stoppen....het gevolg laat zich raden! Wel was het verstandig dan om hem voorlopig een tijdje te ontwijken....

Schillenboer met paard en wagen

De slagerijen uit dat tijdperk zouden de hedendaagse consument de lust tot het kopen van vlees en vleeswaren totaal ontnemen. Te veel hout in het winkelinterieur, en geen mechanische koeling. De zg koelkast werd een aantal keren per week voorzien van door een ijscentrale geleverde broden ijs, en dat was het. De meeste slagers leverden de bestellingen aan huis, maar daar zat als nadeel aan dat een slagersjongen ook een paar uur met die handel onderweg kon zijn, uiteraard ook in de zomer. Lang leve de grote bederver. Eenmaal afgeleverd kon het bederf veelal nog volop doorgaan, wanneer het vlees niet direct werd gebraden. Want in 99% der huishoudens wachtte er geen koelkast, doch hooguit een plaats in huis die als koel omschreven werd. Toch hoorde je bijzonder weinig over gevallen van voedselvergiftiging in die tijd, de consument van toen kon wel tegen een stootje.......of men was een keer gewoon aan de schijt, zonder dat er naar een oorzaak werd gezocht!

In het blok waarin wij woonden waren ook twee drogisterijen gevestigd. Persoonlijk heb ik drogisten altijd een beetje eigenaardige knakkers gevonden, een categorie waar de mensen ten onrechte tegenop keken, niet in de laatste plaats doordat die gasten zelf keihard aan dat imago werkten. Zo droegen zij altijd witte doktersjassen die bovenin hoog gesloten waren, en één had er zelfs op zijn winkelruit apotheekers ass. laten schilderen....niet mis dus. Brrr, een enge categorie. Wel hadden zij evenals de waterstokers/kruideniers op hun puien een schat aan metalen reclame borden zitten. Tegenwoordig zijn dat zeer gewilde objecten bij verzamelaars, waar veelal ook een hoop geld mee gemoeid is.

Een eindje verder in de straat was op de hoek van een zijstraat (de Edisonstraat) gevestigd ene Poppendokter. De zaak werd gedreven door een smoezelig echtpaar van onbestendige leeftijd en allooi. Man man, wat een budzaak. Het was een verschrikkelijk rommelige winkel, en het speelgoed wat zij te koop hadden, was al behoorlijk afgeraust door hun zoon (een nakomertje) en hun kleinzoon. De kinderen in de buurt gingen er van uit dat de beide speelgoedslopers broertjes waren, maar het waren dus oom en neef. Iets later in de jaren '50 kwamen er ook stripboekjes in de handel zoals Akim (een Tarzan afgeleidde), de onbekende stille, the lone ranger, en niet te vergeten, Dick Bos. Ook die verkochten zij, maar waren al gelezen door de twee boy's. Daar de inkoop uiterst gelimiteerd was, had je dus vrijwel altijd met een 2e hands exemplaar van doen. Voorts hadden zij ook een agentschap van het Rotterdams Nieuwsblad, waarbij het hele gezin werd ingeschakelt bij de distributie van dat dagblad. Ten tijde van de bezorging was dus de Poppendokter gesloten, alle urgente poppenaandoeningen ten spijt....

De zijkant van de Theo Thijsenschool, daar waar de gymzaal zich bevond, vormde tevens ook het begin van een andere straat, de Franklinstraat. Op de hoek van die straat was een winkelpand, waarin gevestigd was Koos de Kapper. Behalve de barbierspraktijk die in een kaal zijkamertje zijn beslag vond, was de winkel gevuld met allerhande rotzooi waar zelfs een uitdrager uit die tijd geen handel meer in zag. Toch noemde koos het de salon. Koos was een klein mannetje van Joodse  afkomst, gestoken in kleding uit de 20er jaren, tot op de draad versleten, en een alpinopet die welhaast met z'n hoofd vergroeid moest zijn. Toch dreef hij een bloeiende nering. In een tijdperk dat de kurk van welhaast de hele middenstand dreef op pofklanten, had Koos een forse vinger in de pap van de sector rookwaar. Dit alles overigens clandestien, aangezien van een vergunning geen sprake was. Voor rookwaar moest je dan niet bij de salon aanbellen, maar aan de daarnaast gelegen deur van zijn woonhuis. Men werd dan snel binnen gelaten, waarna je na de bestelling bij de voordeur moest wachten. Wanneer hij met het bestelde terug kwam, vond eerst het ritueel plaats van met een potlood de naam van de cliënt op een witgekalkte muur te schrijven, met daarachter het bedrag van het bestelde. Dat hele stuk gang van +/- 5 meter stond aan beide zijden helemaal volgekliedert. Wanneer men na verloop van tijd de schuld kwam inlossen werd er een kruis doorheen gehaald, maar het bleef wel staan op de muur. Er viel een hoop te lezen daar. In de gevallen waarin een schuld niet volledig werd ingelost, werd de herberekening ook op de muur uitgevoerd. En degenen die nooit meer terugkwamen, konden hun naam en schuld tegenkomen in een advertentie in het Nieuwe Stadsblad.

In de salon stonden ook nog een paar glazen potten, met daarin gebitten. Ik kende diverse mensen die regelmatig eens een gebitje gingen passen bij Koos. Het gebit dat zij droegen, doorgaans ook bij Koos betrokken, hoefde niet altijd kapot te zijn, maar door gek genoeg toch een regelmatige aanvoer, kon er altijd wel eens iets tussen zitten wat dan comfortabeler zat. Was dat het geval dan nam Koos het andere gebit weer tegen een inruilbedrag terug.......het blijft toch handel!

Veel knipklanten had Koos ook, meestal in de avonduren, al moesten die wel over een ruim incasseringsvermogen beschikken. Achter in zijn privévertrekken (zoals hij dat noemde), huisde ook nog een mevrouw Koos. Niemand heeft haar ooit gezien, maar gehoord des te meer. Zij scheen hulpbehoevend te zijn, en moest regelmatig op de pot gezet worden. Net wanneer Koos een aanvang had genomen met zijn coiffeurswerkzaamheden, begon het geschreeuw uit het achterhuis. Koos verontschuldigde zich dan en ging naar achter, en wanneer hij terugkwam zei hij steevast "zo, die zit". Na verloop van een minuut of tien begon zij dan weer te schreeuwen dat zij er af wilde, maar daar maakte hij minder haast mee! Een geschreeuw en getier barstte er vervolgens los in de trant van "kolerelijer, ken je wel, je vrouw zo op de pot te laten zitten, ettervent, kom me eraf halen, en gauw een beetje". Koos verontschuldigde zich dan wederom, en ging z'n plicht doen. Een oom van mij zat eens onder het mes toen er ook weer zo'n sessie speelde. Koos had toen een verband om één van zijn vingers, waar nogal een lang stuk gaas bij bungelde. Nadat Koos zijn afveegplicht had gedaan ging hij verder met het knippen van mijn oom. Maar die kreeg geregeld een strontgeur in zijn neus. Toen hij het verband zag, kon hij duidelijk waarnemen dat er iets bruins op zat. Toen is hij naar een ander kapper gaan uitkijken.......

Koos profileerde zich ook nog als advocaat, wat hij niet onverdienstelijk deed. Wanneer hij naar het gerecht ging, trok hij daar een speciale outfit voor aan. Een pandjesjas, een grijsgestreepte pantalon, een smoezelig wit overhemd, zwarte das, alles eveneens tot op de draad versleten, en de alpino moest wijken voor een vettige hoge zije. Hij droeg dan een bruin koffertje waarop met slordige handgeschilderde witte letters; M. Dollee, Koos de kapper, advocaat en procureur, geschreven stond. De rechtbankverslagen verschenen destijds nog in de kranten, en zeker als Koos de pleidooien voerde, veelal zeer uitgebreid. Heel Schiedam smulde daarvan!

Koos stierf ongeveer 30 jaar geleden op hoge leeftijd in het ziekenhuis waar ik werkte. Een verpleegster zei toen tegen mij, dat de schrobbeurt die hij bij zijn opname had ondergaan, hem naar alle waarschijnlijkheid geen goed had gedaan.......

Hierboven het winkelpand waar Koos de Kapper's salon gevestigd was

Ergens aan het eind van de jaren '40 is mijn passie voor de kermis en het circus ontstaan. Wanneer je bij ons de voordeur uitstapte, volgde er naar rechts nog zo'n 50 meter straat, en daar tegenover gelegen lag een braak stuk land, in de volksmond 'het zandveld' genoemd, officieel het Lorenzplein, maar nooit heb ik die naam via een bordje ofzo ergens bevestigd gezien. Op dat veld, en enkele lanen die daarop uit kwamen, werden de eerste na-oorlogse kermissen gehouden. In die tijd had men er gelukkig nog niets van om ten behoeve van dat soort evenementen het verkeer om te leiden, terwijl de Lorenzlaan, die ook vol stond met attracties, een doorgaande weg naar Rotterdam was......hulde aan de stadsbestuurders van die tijd. Een minnetje krijgen ze voor het feit dat de kermis op zondag niet draaien mocht. Schiedam had in die tijd een goede kermisnaam onder de exploitanten, 80 a 90 attracties waren er minimaal per kermis, met daaronder heel sensationele. De woonwagens stonden dan bij ons voor de deur, en contacten waren al snel gelegd, al was het alleen al door de levering van emmers water. Het waren toch voor een week of twee je naaste buren. Het opbouwen van grotere attracties vergde toen meer tijd/energie en mankracht dan tegenwoordig. Met de autoscooter bv waren 4 a 5 man toch zo'n dag of 3 bezig met opbouwen. Echt alles was montage werk, en de onderdelen loodzwaar. Tegenwoordig bestaat de hele baan uit één geheel, die als oplegger aankomt, de hydraulische poten gaan uit en lichten het zaakje, wielstelsel er onderuit, het geheel laten zakken.......en uitvouwen en liften maar de handel. In 6 a 7 uur klaar!

Wat ik op de huidige kermissen enorm mis, zijn de zg paradetenten Vroeger had je allerlei sensatie tenten en ook nog een klein circus (Bosco). Een sensatieshow was bv Miss Volta, een vrouw die op een electrische stoel werd vastgebonden,die vervolgens onder stroom werd gezet. De vrouw begon dan vreselijk te trillen en verkrampen. Men hield dan lampen tegen haar die gingen branden, en de presentator stak een sigaret op met een stuk papier dat tegen haar lichaam was ontbrandt. Pure nep natuurlijk, maar heel geloofwaardig gebracht......maar bovenal, leuk en sentationeel. Kenmerkend voor de paradetenten waren het frontpodium, waarop de artiesten met veel bombarie door de ansacher aan het publiek werden voorgesteld. De zaken met menselijke curiositeiten waren eveneens zeer in trek, bv die waarin een dikke dame werd tentoon gesteld

Ook was er een tent met een mini-zeemeermin, die op een rots onder water in een aquarium zat, en vanaf die positie naar het publiek wuifde.......projectie uiteraard, maar heel geraffineerd.

Bokstenten, of ze tegenwoordig bij de wet verboden zijn is mij niet bekend, maar feit is; je ziet ze op geen enkele kermis meer. De gemeentes kunnen ze weigeren bij inschrijving. Wel heb ik tot in de jaren '70 een ploegje jongens gekend, die op een vrij wankele sociale basis met de bokstent meereisden. Zij bevonden zich dan tussen het publiek, en gingen de uitdaging met de sterren? aan......slapen konden zij dan in de vrachtwagens die de tent etc vervoerden, en eten van de premie(s) van een eventueel gewonnen partij

Toen ik als 14 jarige met werken begon, nam ik mijn vakantie altijd op in de kermisperiode. Op de eerste opbouwdag kwam de eigenaar van de kleefton naar mij toe, en bood mij werk aan voor fl.10 per dag, waarmee ik accoord ging. Hij had eveneens al een andere gast van mijn leeftijd gecharterd. Vast personeel had hij niet, maar zijn vrouw hielp ook mee. De kleefton was precies een zelfde constructie als de motor-steilwand, met als enig verschil dat de ton draaibaar was. Het aanvoeren van de segmenten van de ton, en het plaatsen daarvan was extreem zwaar werk.......maar in 2 dagen stond hij. Toen hij eenmaal ging draaien had hij nog maar één man nodig, wat wij bij toerbeurt deden. Z'n vrouw zat in de kassa, hij bediende de installatie, en wij namen de kaartjes van de toeschouwers in, en lieten de vrijwilligers in en uit de ton. De grap van de kleefton was, dat, mensen (veelal jeugdige) die gratis mochten draaien in de ton, door middelpuntvliedendekracht tegen de wand bleven kleven, wanneer de bodem onder hen wegzakte. Maar hun houding veranderde wel, ze kwamen dwars te leggen, soms ook onderste boven. Dat kon van bovenaf bekeken worden door uiteraard betalende toeschouwers. De zaak draaide heel goed! In 3 dagen werken op de kermis zat ik al 40 cent boven mijn toenmalig weekloon in een drukkerij, waarvoor ik ook nog 's zaterdagsochtends moest werken, jaja, 48 uur in de week....

De sensatie van de Cake Walk: http://www.kladblog.com/content/html/200710/cakewalk.asp

Begin 50er jaren kwam er voor het eerst na de oorlog weer een circus naar Schiedam. Het zou voor slechts 4 dagen zijn tenten opslaan aan het Lorenzplein. Ik zat in de 2e klas, en kon met heel veel moeite de kleurige biljetten die in de buurtwinkels waren opgehangen, lezen. Een merkwaardig sensationeel gevoel maakte zich meester van mij.

Maar, waar was dat Lorenzplein toch? Eerst de Lorenzlaan maar eens ingelopen, want ik wist dat tegen Rotterdam daar ook nog een plein op uit kwam, helaas, dat heette geen Lorenzplein. Veel navraag leerde mij dat daar naar alle waarschijnlijkheid toch het zandveld mee bedoelt werd. Het volgende dat te doen stond was om te verefiëren hoe lang het nog duurde voordat het de aangekondigde speeldatum was......caramba, dat duurde nog 12 dagen. Maar aangezien ik wist hoelang van te voren men al met de kermisopbouw begon, schatte ik voor een circus toch minimaal dezelfde opbouwtijd in.

Dat bleek echter anders. Naarmate de speeldatum steeds dichterbij kwam, werd ik toch wel zenuwachtig, dat veld bleef maar leeg, en daags ervoor had ik het geloof dat het circus echt zou komen, allang laten varen. Maar, op de grote dag werd ik 's ochtends wakker van vrachtwagenlawaai, die zo te horen rondjes aan het rijden waren op het zandveld. Ook hoorde ik duidelijk het gebrul van leeuwen, en getetter van olifanten, en toen mijn vader, die naar zijn werk ging, naar boven riep dat het circus was gearriveerd, was ik in alle staten!

Gelijk uit bed, en voor dat ik ook maar iets had aangetrokken, direct naar de voordeur, om mij te laten overweldigen door de aanblik van de blauw-wit (diagonaal) geverfde wagens van het circus Boltini/Althoff. Dat wat klonk als het rondrijden van vrachtwagens klopte, zij waren nl de woonwagens aan het placeren rond het terrein. En nog steeds kwamen er wagens aanrijden vanuit de richting Overschiese weg. Het gevoel van sensatie dat volledig bezit van mij had genomen, laat zich maar moeilijk beschrijven. Het volgende wat mij te doen stond, was mijn moeder te bewegen dat zij mij als zijnde ziek zou afmelden aan school, helaas, zij was niet te vermurwen. Aan de ochtend op school leek geen einde te komen, maar toen wij eindelijk werden vrijgelaten, was ik met een noodgang weg. Toen ik de straat in kwam, zag ik uit de verte dat de groene 4 masten-tent al stond, alleen het rondeelzeil was nog niet aangebracht, waardoor het mogelijk was een blik in het interieur te werpen. Erg dicht kon je niet bij de tent komen, want er waren ook al hekken geplaatst. ook waren er weer wagens bij ons in de straat geplaatst, alleen net niet tot onze voordeur, wat ik wel jammer vond. De 4 dagen dat het circus er stond, was ik er niet bij vandaan te slaan....

Op zondagmiddag, de laatste speeldag, mocht ik naar de matineevoorstelling die 75 cent kostte, geld wat met vnl stuivers en centen bijeen werd geschraapt, maar het was de moeite waard. Ik verloor mijzelf in die magische wereld. In latere jaren mochten ook mijn zusjes en broertjes mee, maar dat bleef voor hen bij een éénmalige gebeurtenis; zij vonden er niks aan! Maar bij mij bleef het virus doorwoekeren......

Na de avondvoorstelling werd het circus afgebouwd, een nacht waarin ik weinig heb geslapen, en met veel zielepijn hoorde ik de wagens vertrekken. 's Ochtens was weer mijn eerste gang naar de voordeur, en kon zodoende nog een blik werpen op de laatst vertrekkende wagens. Wat restte was de vorm van de piste, met leem en zaagsel restanten......en die mystieke circusgeur, die bleef nog dagen hangen......

Meer over Schiedam en meer over Circus?

Kijk ook eens hier;

http://daddysact.yourbb.nl/

Hi Jules,

Je moet "lekker" doorgaan zo! Waar zijn al die BroekHoesters gebleven? Ik mis ze wel!

Dirruk

Ha die Dirruk, ja jong, ik ben er flink in aan het rauzen geweest. Eén of andere onverlaat heeft kennelijk m'n passwoord te pakken gekregen, en het één en ander laten verdwijnen, en een geschift bericht achter gelaten. Ook de hereboer was al tot een eerste orgasme gekomen....ook weg, maar dat orgasme laat ik hem nog een keer herbeleven. Verder ben ik nog op zoek naar wat passende achtergrondmuziek, en ook een andere titel voor deze enerverende pagina....houdt 'm dus in de gaten!

Groet

Hoi Jules,

Wat eeuwig zonde dat de boel weg is, ik genoot er van om jouw verhaaltjes te lezen. Kwam wel niet zó ontzettend vaak, maar toch.

Prettige nostalgische muziek overigens. 

Sterkte en ik kom gauw weer eens langs lezen.

Groetjes,

Amber.

Hi Amber,

Je kunt beter uithuilen bij Krelis, want hij is ongevaarlijk, hahaha!

Vlaardings Bruin: Frater F met stok onder de rok!

Hoi Amber,

leuk jou ook weer eens te mogen begroeten op de site met de minste progressie ter webbe. M'n plannen zijn groots, maar tijd voor uitvoering daarvan wat minder. Het ligt in de bedoeling dat Jules Natwinder weer plaats moet maken voor Nichols, en dat de Broekhoester plaats maakt voor Verbrande Erven. Maar XP en Corell Draw 8 verkeren op mijn comp in een permanente staat van oorlog, dus eerst die problemen maar eens zien op te lossen. Ik hoop dat je de moed niet opgeeft om zo af en toe toch een keertje langs te komen, alleen de koffiebruine achtergrondkleur alleen al moet toch uitnodigend werken.......

ps het muziekje is van een Indogroep, the Entertainers

Ha die frater,

ik hoop dat Amber niet geschrokken is van jouw spontane ontboezeming!

Hoi allemaal,

Laat ik nou niet weten waar meneer/mevrouw frater het over heeft dus niet geschrokken. Overigens schrik ik niet zo snel, door téveel negatieve ervaringen des fora en iedere ervaring benne lessen Jules.

Dan over CorelDraw. Eraf halen en PSP erop, zoveel beter en geen oorlog. Zelfs niet met PSP 7...werkt perfect allemaal.

Dat muziekje had ik al een vermoeden van wie het waren.

Dikke kus voor Jules en groetjes,

Amber.

Nu ik weer,

Wat een technisch gezeur. Kom op weer met die verhalen, reeds !!

Dolf

HAHAHAHAHAHA...eindelijk een foto van JW, ik wist alleen nog niet dat hij Ris als achternaam had. :)

volgens mij heb ik hier een primeur.

Gut, dat ik het nu pas zie...shame on me.

Groetjes,

Amber.

Hihi....zo wordt alles toch eens opgelost!

't was gewoon een leeftijdskwestie dat ie het ineens voor gezien hield....

Hi Jules,

Ziet er perfect uit en ook ik heb de naam op mijn site veranderd. Nog niets vernomen van Tante Pos, hahahaha!

DT

Avond Nichols,

Arme, arme Krelis, maar gelukkig weer eens een sappige nieuwe aflevering en Clara een ervaring rijker!

D&D

Middag Mister Nichols,

Alles "kits achter de rits" daar in JeneverNeuzenTown Schiedam?

Dirk? indien ja, is de post nog niet langs geweest?

Groet Nichols

Hi Nichols, je had 't bij het rechte eind! 

Tante Pos is nog niet langs geweest, maar wat niet is kan wellicht nog komen. Meestal gaat zoiets een lange weg, vooral als jij iets verzend, hahaha!

Ik hoop dat je er weer gekleurd op staat en als vanouds (vroeger niet) de groeten vanuit een mistroostig HvH.

Fr. Franaticus ('t Sculptuurtje meurt nog altijd!)  

Fratertje,

de normaal geadresseerden komen nu ook pas druppelsgewijs binnen, maar die van jou vereist kennelijk een specialist, zo onbekend is dat broederklooster toch ook niet in het hoekje?

Onze frater wacht rustig af op de dingen die komen gaan! Tante POS zal mijn snoephuiske zeker weten te vinden!

Fr. Franaticus

Hi Nichols, Tante POS komt dit keer niet weer om! De oude dame heeft zichzelf TUK en wij zitten er mee!

Frater Franaticus

Hoi Willem,

Hier een berichtje van broer Henk.

Ik heb eindelijk de tijd genomen om jouw site te lezen. Erg leuk. Ga zo door! Wat dat betreft weet ik nog genoeg sappige verhalen over de jaren vijftig en later.

We hebben het hier nog eens over.

Gr. Kneh Nesnaj

He Willem,

Erg leuke die oude verhalen,ik ben daar wel een liefhebber van die smeuige verhalen,

Ik zie je wel op mijn verjaardag de 29 e

Groetjes wimh

Hoi Peterpont,

sorry voor de late reactie, ik was er even niet. Het feit dat je mijn site ook nog leuk vind, kan alleen maar inspirerend werken. Een foto van Koos zou ik heel leuk vinden, en ongeacht de kwaliteit er van, zal ik hem een plaats geven in het verhaal, eventueel met jouw naam er bij als schenker. In dit digitale tijdperk moet het een koud kunstje zijn om mij een copie te doen toekomen. Ik hoop van je te horen!

Met vriendelijke groet; Willem

Hi Nichols,

Gelukkig leef je nog ouwe rocker getrokken uit spaanplaat, hahaha!

Hoe is tie? Nog steeds aan de gin?

De parochie draait op rolletjes en het wordt alweer kerstzakrattentijd. Wil jij er nog een aantal schieten voor de tombola?

Ik hoor je latersssssss,

Frater Franaticus

Hé Dirkio, bij jou ook alles nog voor z'n roodkoperen?

Leuk man, is inderdaad een tijd geleden dat wij contact hadden, in het virtuele wel te verstaan!

Ben dit jaar niet naar een bestemming geweest waarvan het de moeite waard was om een kaartje te sturen, maar dat werd qua bezorging de laatste jaren toch steeds problematischer:-)

De Kerstzakratten; kenners beweren dat er dankzij de afgelopen slechte zomer wat weinig vet aan zit....beter is om de populatie dit jaar met rust te laten. Des Fraters huishoudster moet dit jaar derhalve naar een alternatief gaan omzien. Niet de hamster van de buren als het even kan!

Dirk, we zien/horen elkaar zeker weer!

Hoi meneer Nichols,

Via een vriend (clown Anton) ben ik op uw site gekomen. Mijn naam is Nigel Voets en ik kom ook uit Schiedam en mijn passie is circus. Al vanaf een jaar of 5 wist ik het al. Ook treed ik regelamtig op bij Circus Renz-Berlin. Kijkt u eens op mijn site www.nigelvoets.com

Ik vind de foto's van de circusssen die u geplaatst heeft schitterend.

Ik hoop van u te horen.

Nigel Voets

Heel leuk Nigel, dat jij deze site ook hebt weten te vinden! Op mijn forum heb ik je al welkom geheten, schroom niet als je iets te vertellen hebt om het daar te plaatsen. Jouw site heb ik inmiddels al bezocht, ziet er gelikt uit, en ik ben razend benieuwd naar de foto's! De foto's die ik geplaatst heb, worden nog voorzien van bijkomend commentaar, alleen moeten dat wel eigen verhaaltjes zijn, ik moet oppassen voor plagiaat. Enne, 'u' of 'meneer' hoeft niet hoor, gewoon Nichols

Groetjes

Heel leuk, Biddy!

Ik hoop dat ik jouw verzoek naar behoren heb kunnen honoreren, jouw e-mailadres heb ik inmiddels verwijdert

Groet Nichols

Zaterdag , 21 Juni 2008  

Mooie site van schiedam,ook mijn geboorte stad en wel de snelliussingel,dus alles kom me heel bekend voor!!Leuk joh. 17:59 uur 

 
Zondag , 22 Juni 2008  

Woonde vroeger aan de Parallelweg. Had de naam van 'achterbuurt' maar de mensen waren warm en sociaal. Kwam ook bij Koos de Kapper 1949-1953 die ons (mijn broer en ik toen tussen de 6 en 10 jaar oud) knipte voor 10 cent. We hadden dan ook een afschuwelijk model. Na het knippen gingen we dan in zijn winkel rondsnuffelen. Van zijn vrouw hebben we nooit iets vernomen. Op de raampjes bovenaan zijn winkel had hij, met een letter per ruitje, KOOS DE KAPPERPLEIN geschilderd. We kenden het plein dan ook alleen onder die naam. 14:49 uur  
Maandag , 23 Juni 2008  

Bedankt voor beide reactie's stadgenoten, heel leuk!

De Snelliussingel ken ik uiteraard heel goed, en op de Parallelweg had ik ook heel wat voetsporen liggen....het was de kortste route om op mijn werk bij m'n eerste baas te komen; Drukkerij Kühn & Zoon in de Spaanse polder. Overigens werkten er daar door de jaren heen 4 meisjes, 2 volwassen vrouwen, en 3 mannen die allen van de Parallelweg afkomstig waren.

Dat van die ruitjes was ik eerlijk gezegd vergeten, maar het kwam me gelijk weer voor de geest, bedankt. Ik moet nog meer in het verhaal aanpassen; Koos had ook een hond die het scheerschuim op vrat wat hij afsloeg bij een scheerklant. Apart allemaal!

Nichols

Hi Nichols,

De link is nu uitstekend!

Groet,

Dirruk

Hi Nichols,

De Kerstdis 2009 in de parochie van Frater Franaticus bleek ook dit keer een groot succes.

De kookkunst van Mieps van Rufteren en Joop Geursters stemden een ieder tevereden, zelfs de engeltjes en de goddelozen!

Groet,

Frater Franaricus